بهداشت دهان و دندان

بهداشت دهان و دندان

بهداشت دهان و دندان:

بهداشت دهان و دندان یکی از پر اهمیت ترین قسمت های دندان پزشکی است.

متاسفانه بسیاری از مطب ها بسیار کمتر از آنچه باید به این بخش اهمیت می دهند.

اولین قدم در تغییر این وضعیت این است

که دندان پزشک یا بهداشت کار تعدادی خدمات بهداشتی معین در نظر بگیرند

و آنها را در راستای بهترین سرویس دهی به بیماران ارائه کنند.

این خدمات می توانند شامل

بلیچینگ،

غربالگری کنسر دهان،

اندازه گیری عمق پاکت،

برساژ،

فیشور سیلنت،

آنتی بیوتیک های پریودنتال و

فلوراید تراپی باشند.

اولين قدم براي سلامت، پيشگيري از بروز بيماري و درمان آن در مراحل اوليه مي‌باشد.

هر فردي در طول زندگي خود دو سري دندان دارد:

دندانهاي شيري و دائمي

دندانهاي شيري از سن 6 ماهگي تا 3 سالگي در دهان رويش مي‌يابند.

از سن 6 تا 12 سالگي به مرور اين دندانها مي‌افتند و بجاي آنها دندانهاي دائمي رويش مي‌يابند و تا پايان عمر در دهان باقي مي‌مانند.

از وظايف مهم و اختصاصي دندانهاي شيري موارد زير را مي‌توان نام برد:

·      نقش اساسي در جويدن، تغذيه و سلامت عمومي

·      حفظ زيبايي، تلفظ صحيح كلمات

·      حفظ فضاي لازم جهت رويش دندانهاي دائمي و در نهايت جلوگيري از به هم‌ريختگي دندانها و كاهش نياز به درمانهاي ارتدونسي

 دندان 6 سالگي

اولين دندان دائمي،

نخستين آسياي بزرگ (دندان شماره 6) است كه در سن 6 سالگي، روي قوس فكي، پشت دندانهاي شيري رويش مي‌يابد.

عوامل پوسيدگي زا

  1. عدم رعايت بهداشت دهان و دندان (عدم استفاده از مسواك و نخ دندان) در زمان مناسب منجر به تشكيل لايه ميكروبي مي‌شود.
  2. مصرف نامناسب مواد قندي

استفاده از مواد قندي چسبنده‌ (مانند شكلاتها، تافي‌ها، آدامس‌ها و  )

اين مواد به علت خاصيت چسبندگي به دندانها مدت زيادي در دهان مي‌مانند.

2 الي 5 دقيقه بعد از استفاده از مواد قندي و غذا، اسيدهاي مخرب ناشي از فعاليت ميكروبهاي موجود در لايه ميكروبي توليد شده

و به مدت 20 دقيقه الي 1 ساعت در دهان باقي مي‌مانند اسيد توليد شده ميناي دندان را تخريب و منجر به شروع پوسيدگي مي‌شود.

تغذيه صحيح

·         استفاده از مواد قندي موردنياز بدن همراه وعده‌هاي اصلي غذايي

·         مصرف شير لبنيات و مواد غذايي حاوي فلورايد مانند ماهي و چاي

·         استفاده از ميوه و سبزيجات تازه در بين وعده‌هاي غذايي مانند هويج و كاهو

براي پيشگيري از ايجاد پوسيدگي در دندانهاي كودكان، در كنار استفاده از مسواك، نخ دندان و تغذيه صحيح، به كارگيري روشهاي زير حائز اهميت است:

استفاده از فلورايد

   فلورايد باعث استحكام دندانها شده و آنها را در برابر پوسيدگي مقاوم مي‌كند. محصولات مختلف فلورايد عبارتند از:

·         دهانشويه سديم فلورايد: كه در حال حاضر به عنوان يكي از برنامه‌هاي كشوري جهت پيشگيري از پوسيدگي دندان دانش‌آموزان ابتدايي در دست اجرا مي‌باشد.

·         كاربرد ژل فلورايد: اين ژل حاوي غلظت بيشتري از فلورايد است، به همين دليل بايد در مطب توسط دندانپزشك استفاده گردد.

·         استفاده از خميردندانهاي حاوي فلورايد

فيشورسيلانت (مسدود كردن شيارهاي دندان)

   سطح جونده دندانهاي آسياي بزرگ در ابتداي رويش داراي شيارهاي خيلي عميق هستند.

جهت جلوگيري از تجمع مواد غذايي و شروع پوسيدگي در اين نقاط، دندانپزشك با استفاده از مواد مخصوص اين شيارها را پر و كم عمق مي‌نمايد تا موهاي مسواك به راحتي بتوانند اين شيارها را تميز كنند.

   مراجعه به دندانپزشك حداقل هر 6 ماه يكبار ضروري است،‌

هرچند هيچ نشانه‌اي از مشكلات دنداني و لثه‌اي وجود نداشته باشد.

تشخيص زودهنگام پوسيدگي با استفاده از نور كافي و راديوگرافي در مطب دندانپزشكي و درمان به موقع پوسيدگيها خود عامل پيشگيري مؤثري است و مانع از مشكلات شديد بعدي خواهد گرديد.

روش صحيح مسواك زدن راهکاری مناسب بهداشت دهان و دندان

 1-  مسواك خوب بايد موهاي صاف و يكنواخت داشته باشد. چنانچه موهاي مسواك از حالت اوليه خارج شدند بايد آن را عوض كرد.

2-  براي هر مرتبه شستشو به اندازه يك نخود از خمير دندان حاوي فلورايد را در موهاي مسواك فرو ببريد.

3-   براي اينكه تمام دندانها مسواك شوند بهتر است هميشه به يك ترتيب مسواك بزنيد مثلاً‌ اول فك بالا از راست به چپ و بعد فك پايين از چپ به راست.

4-   دندانهاي فك بالا را با حركت مسواك از مجاور لثه به سمت پايين تميز كنيد.

5-   با عمودي گرفتن مسواك و حركت آن از بالا به پايين سطوح داخلي دندانهاي جلو را مسواك كنيد.

6-   سطوح جونده دندانهاي بالا را با عقب و جلو بردن مسواك تميز كنيد.

7-   دندانهاي فك پايين را با حركت مسواك از مجاور لثه به سمت بالا بشوئيد.

8-   پشت دندانهاي جلو را با عمودي گرفتن مسواك و حركت آن از پايين به بالا تميز كنيد.

9-   سطوح جونده دندانهاي پايين مثل فك بالا  را با عقب جلو بردن مسواك، تميز كنيد.

10- هر نوبت مسواك زدن بايد حداقل 4 دقيقه به طول بيانجامد.

11- هر شب قبل از خواب و هر روز صبح بعد از صبحانه، بايد دندانها را مسواك زد.

اثرات سودمند فلورايد براي بهداشت دهان و دندان

   فلورايد عنصري است كه به طور طبيعي در آب، خاك و هوا يافت مي‌شود.

   زماني‌كه فلورايد به صورت خوراكي به ميزان مناسب مصرف شود دندان را مقاوم كرده و از پوسيدگي پيشگيري خواهد شد.

   اگر فلورايد در آب آشاميدني شهر به ميزان مناسب موجود باشد، پوسيدگي‌هاي دنداني را تا حدود 60درصد كاهش مي‌دهد. روش ديگر دريافت فلورايد،

استفاده از خميردندان، دهان‌شويه‌ها و ژلهاي حاوي فلورايد است.

هر دو روش كاربرد فلورايد يعني

سيستميك (فلورايد موجود در مواد غذايي و آب آشاميدني) و موضعي (فلورايدي كه بر روي دندانها گذاشته مي‌شود)

در مقاوم كردن دندان‌ها و پيشگيري از پوسيدگي موثر شناخته شده اند.

در مواد غذايي مصرفي،

مقاديري فلورايد وجود دارد كه بر حسب انواع آنها، مقدار فلورايد مصرفي نيز متفاوت است.

غذاهاي دريايي به نسبت ساير غذاها فلورايد بيشتري دارند.

چاي نسبت به آب آشاميدني فلورايد بيشتري دارد. در بعضي تركيبات دارويي نيز فلورايد يافت مي‌شود،

بطور كلي مقدار فلورايدي كه به بدن مي‌رسد بستگي به اين دارد كه در چه منطقه‌اي زندگي مي‌كنيم و چه نوع آب و غذايي مصرف مي‌نمائيم.

  مراجعه به دندانپزشک راهکاری مناسب برای بهداشت دهان و دندان

   ما بايد هر 6 ماه يكبار يعني دوبار در سال به ديدن دندانپزشك خود برويم.

دوبار معاينه دهان و دندان در سال توسط دندانپزشك اين امكان را فراهم مي‌آورد تا

وي بتواند سلامت دهان و دندان شما را بررسي نمايد

و با پيشگيري به موقع از گسترش و پيشرفت بيماريهاي دهان و دندان كه موجب ايجاد ناراحتي و درمانهاي پيچيده دندانپزشكي و هزينه سنگين مي‌گردند شود.

دندانپزشك ممكن است بر اساس تشخيص تاريخ ملاقات‌هاي متوالي بعدي را معين نمايد.

مدت زمان صرف شده برای مسواك زدن
دسترسي به همه سطوح دندانها به منظور پاك نمودن پلاك ميكروبي مستلزم صرف وقت كافي است.

شما بايد روزي 2 بار و هر بار حداقل 3-2 دقيقه براي مسواك زدن و قت صرف نماييد

ولي متاسفانه بسياري از مردم بين 70-45 ثانيه صرف مسواك زدن خود مي‌كنند.

اگر  در شرايطي هستید که نمي‌توانید  مسواك بزنید
شستشوي دهان با آب بعد از خوردن غذا

باعث خنثي شدن اسيد و كاهش باكتريها به ميزان 30% (از هر 100 عدد 30 عدد) مي‌شود.

همچنين شما مي‌توانيد از يك گاز يا يك تكه پارچه تميز براي پاك كردن دندانها استفاده نماييد تا زماني كه بتوانيد از مسواك استفاده كنيد.

غذاهاي مضر براي دندانها

غذاهاي چسبناك مانند

شكلات كه حاوي مقدار زيادي مواد قندي هستند به مدت زمان زيادي جهت خنثي شدن اثرات سوء آنها و پاك شدن توسط بزاق از روي سطح دندان نياز دارند.
عموماً غذاهايي كه براي بدن مفيد هستند براي دندانها نيز مفيدند بطور مثال

غذاهايي كه سفت و الياف دار هستند مثل سبزي‌ها، ميوه‌ها و دانه‌هاي گياهي سبب ماساژ لثه مي‌شوند و تا حدودي خاصيت تميز كنندگي دندانها را نيز دارا مي‌باشند.

دندانهاي حساس
حساسيت دندان

با استفاده از خمير دندانهاي ضد حساسيت و استفاده از سيلانت (مواد پلاستيكي شيري رنگ رقيقي كه با آن شيار دندانهاي سالم را مسدود مي‌كنند تا از پوسيدگي جلوگيري شود)

و مواد پر كردن دندان كه در تركيبات آنها فلورايد به كار رفته است كاهش مي‌پذيرد.

همچنين كاهش استفاده از مواد اسيدي در رژيم غذايي به كاهش حساسيت دندان كمك مي نمايد.

استفاده از خلال دندان
استفاده گاهگاهي از خلال دندان براي برداشتن باقيمانده غذايي از روي دندان مفيد است

اما در درازمدت استفاده از خلال دندان باعث سايش و تحليل لثه مي‌شود.

استفاده از خلال دندان به مدت طولاني و به صورت عادت ممكن است باعث جابجايي دندان و در نهايت ناراحتي مفصل گيج‌گاهي ـ فكي شود.

به علاوه بايد دقت نمود خلال دندان در لثه شكسته نشود.

داروهای سفيد کننده دندان و مناسب بهداشت دهان و دندان

   اين مواد حاوی ترکيبات سفيد کننده هستند.

اما بايد در نظر داشت که بسياری از اين داروها دارای مواد ساينده هستند که برای سلامت دندان مضر مي باشد. مواد سفيد کننده بايد تحت نظر دندانپزشک استفاده گردند.

آيا مسواك زدن به تنهايي مي‌تواند كاملاً دهان را تميز كند؟

   كاملاً نه مسواك فقط سه سطح خارجي از پنج سطح دندانها را تميز مي‌كند. براي تميز كردن سطوح بين دنداني كه قابل دسترس مسواك نيست بايد از نخ دندان استفاده نمود نخ دندان بقدر كافي باريك است و به آساني مي‌تواند از بين دندانها عبور كرده و پلاك ميكروبي را از سطوح بين دندان برطرف نمايد. شما بايد از نخ دندان جهت تميز كردن سطوح بين دنداني كه قابل دسترس با مسواك نيست استفاده نمائيد. دندانپزشك يا بهداشتكار شما نوعي نخ دنداني را كه بايد استفاده نمائيد توصيه خواهد نمود و طرز صحيح استفاده از آنرا توضيح خواهد داد. براي فاصله‌هاي زياد بين دندانها بهتر است از نخ دندان سوپرفلاس استفاده نمائيد.

نوع مسواك مناسب بهداشت دهان و دندان

   سر مسواك بايد متناسب باشد به نحوي كه به آساني دسترسي به تمام نقاط دهان و دندانها و لثه پيدا كند. دسته آن بايد بلند و پهن باشد كه بتوان آن را به آساني در دست گرفت.
موهاي مسواك بايد از نايلون نرم و داراي انتهاي گرد باشد تا به لثه آسيبي نرساند.
مسواك هر 4-3 ماه يكبار بايد تعويض شود. اگر موهاي مسواك به هر دليلي خراب شود (نشاسته‌هاي آن گسستگي و فاصله گرفتن بيش از حد موهاي مسواك از يكديگر است) يا شما سرماخوردگي يا آنفولانزا گرفته باشيد بايد اين تعويض زودتر صورت پذيرد.

   دندانپزشكان و بهداشتكاران دهان و دندان به منظور رعایت بهداشت دهان و دندان ، عقيده دارند كه يك مسواك خوب بايد داراي موهاي نرم نايلوني با نوك كوچك كاملاً متراكم و دسته مناسب باشد. همچنين معتقدند كه نوك موهاي مسواك بايد گرد باشد. لثه‌ها بسيار حساسند و به آساني در تماس با بعضي از مسواك‌ها كه داراي موهاي تيز باشند. صدمه مي‌بينند. موهاي نوك گرد مسواك چنان سائيده و پاليش شده‌اند كه نوك آنها به صورت گنبدي شكل و كوچك درآمده كه به نرمي روي لثه كشيده مي‌شود و آسيبي به آن وارد نمي‌سازد. تفاوت اين دو دسته موها را مي توان در شکلهای ذيل مشاهده نمود.

راهنمای مناسب جهت کمک به انتخاب مناسبترين محصولات بهداشتي دهان

فاصله

معمولي بين

دندانها

فاصله

فشرده بين

دندانها

تحليل جزئي

لثه

پريتودونتال يا بيماری

لثه

بعد از جراحي لثه

بريج ايمپليمنت

پريس

مسواک نخ

دندان

مسواک نخ

دندان

مومي

مسواک نخ دندان

سوپر فلاس

مسواک بين

دنداني

مسواک نخ دندان

سوپر فلاس مسواک

بين دنداني

مسواک نخ دندان

سوپر فلاس مسواک

بين دنداني

چه عواملي باعث ايجاد پوسيدگي در دندان مي‌شود؟

   لايه چسبنده‌اي به نام پلاك ميكروبي بر سطح دندان ايجاد مي‌گردد. قند موجود در غذاهائي كه مي‌خوريد به پلاك ميكروبي در بوجود آوردن اسيدها كمك مي‌كند كه اين اسيدها موجب خوردگي‌ مينا شده و تدريجاً در مينا ايجاد حفره مي‌نمايند.

پلاك ميكروبي + قند = اسيد= پوسيدگي دندان

   آيا اين بدان معني است كه بايد مواد قندي را از برنامه غذايي حذف نمود؟

   بطور ايده‌آل بله، اما مسئله مهم اين است كه تعداد دفعات مصرف مواد قندي را در طول روز محدود نمائيم بايد اغذيه قندي را حتي‌الامكان به همراه وعده‌هاي غذا مصرف نمود. زيرا ساير غذاهاي صرف شده موجب كاهش توليد اسيد مي‌شود. براي مثال صرف يك تكه پنير در پايان غذا مي‌تواند به خنثي كردن اسيد در اطراف دندانها كمك كند.

   بخاطر داشته باشيد هربار كه مواد قندي در تماس با پلاك ميكروبي قرار گيرند، اسيد به مدت حداقل 30 دقيقه بر سطح مبنا تاثير مي‌گذارد. بنابراين نبايد مواد قندي در فواصل بين وعده‌‌هاي غذايي صرف شود.

اما اگر بخواهيم بين وعده‌هاي اصلي غذا،‌خوراكي بخوريم برای رعایت بهداشت دهان و دندان چه بکنیم؟

   اگر مجبور هستيد بين وعده‌هاي غذائي، خوراكي بخوريد، حتماً‌ بايد نوع مناسب آن را انتخاب نمائيد مثل نان، پنير، سبزيجات و ميوه تازه، فندق، نوشابه‌هاي كم كالري و شير.

   همواره برچسب روي غذاها را از لحاظ ميزان مواد قندي موجود در آنها بررسي نمائيد. هرچه ميزان مواد قندي غذاها بيشتر باشد مصرف آنها براي دندانها مضرتر است.

چه عاملي باعث بيماري لثه مي‌شود؟

   وجود پلاك ميكروبي د رمحل اتصال لثه با دندان باعث ايجاد بيماري لثه مي‌شود. اتصال بافت لثه به دندان بايد آنقدر محكم باشد كه دندانها را محكم نگاه داشته و از رسيدن باكتريها به ريشه دندان جلوگيري نمايد. وجود پلاك ميكروبي به استخوان نگاه دارنده دندانها حمله كرده و موجب از بين رفتن آن مي‌شود. دندانها تدريجاً لق شده و نهايتاً از دست مي‌روند.

   بخاطر داشته باشيد كه بيماري لثه شايع‌ترين عامل از دست دادن دندان در بزرگسالان است.

چگونه مي‌توانيم بفهميم كه دچار بيماري لثه شده‌ايم؟

   اغلب لثه هنگام مسواك زدن يا نخ كشيدن به سهولت خونريزي مي‌كند و ممكن است قرمز و متورم بنظر برسد. اگر خونريزي ادامه يابد و لثه‌ها قرمز و متورم بنظر برسد.

   اگر خونريزي ادامه يابد و لثه‌ها قرمز و متورم باقي بماند فوراً به دندانپزشك مراجعه نمائيد. وجود لثه قرمز متورم و خونريزي لثه از اولين علائم بيماري لثه مي‌باشد

Posted in <a href="http://appledental.ir/نرم%20افزار%20مدیریت%20مطب/%d9%86%d8%b1%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%db%8c%d8%aa-%d9%85%d8%b7%d8%a8/" rel="category tag">نرم افزار مدیریت مطب</a>Tags: <a href="http://appledental.ir/نرم%20افزار%20مدیریت%20کلینیک/%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%db%8c%d8%aa-%d9%85%d8%b1%d8%a7%da%a9%d8%b2-%d8%af%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86%d9%be%d8%b2%d8%b4%da%a9%db%8c/" rel="tag">مدیریت مراکز دندانپزشکی</a>